Światło należy do najistotniejszych zagadnień artystycznych. W kluczowy sposób wpływa ono na to, w jaki sposób oddziałuje na odbiorcę dane dzieło sztuki. Rozproszone, delikatne oświetlenie renesansowego obrazu buduje zupełnie odmienny nastrój od dramatycznego, charakterystycznego dla Caravaggia, tenebryzmu. Dlatego też artyści od wieków eksperymentują ze światłem, badając jego efemeryczną naturę.

Także w sztuce współczesnej jest ono fundamentalnym środkiem wyrazu oraz istotnym przedmiotem refleksji. Słynne powidoki Władysława Strzemińskiego były wszak efektem oślepienia, wynikającego z bezpośredniego spojrzenia w kierunku słońca. Współcześnie światło nie jest jednak wyłącznie elementem przedstawionym – artyści wykorzystują w swych instalacjach lampy, neony, projekcje, a światło lub jego całkowity brak stają się niejednokrotnie istotą danego działania.

W 1970 roku w trakcie Sympozjum Plastycznego „Wrocław 70” Jan Chwałczyk pomógł zrealizować niezwykłe dzieło Henryka Stażewskiego, Kompozycję pionową nieograniczoną, na którą składało się dziewięć promieni świetlnych skierowanych w górę. Był to wyjątkowy pokaz, w którym wykorzystane zostały różnokolorowe reflektory, tworzące kompozycję malarską, rozgrywającą się na niebie.

Znane są również przykłady wykorzystania światła w twórczości Bruce’a Naumanna. Artysta wykorzystywał kontrast pomiędzy formą neonu, która nasuwa skojarzenia z reklamą i konsumpcją, a krytycznym lub czasem prowokacyjnym komentarzem. Światło jest również kluczowym elementem immersyjnych instalacji realizowanych przez takich artystów jak Olafur Elliason, czy James Turell, którzy za jego pomocą grają ze sposobem, w jaki odbiorcy odbierają przestrzeń.

Młodzi artyści biorący udział w wystawie również na rozmaite sposoby eksperymentują ze światłem. W ich pracach staje się ono głównym środkiem wyrazu lub istotnym elementem kompozycji. Twórcy łączą współczesne techniki z tradycyjną tematyką. Motywem przewodnim wystawy są bowiem wątki związane z kulturą ludową. Nie sposób nie zwrócić uwagi na szczególne znaczenie światła w obrzędach i kultach solarnych, które w szczątkowej formie przetrwały do dziś. Artyści inspirują się ludową obrzędowością, zapomnianymi tradycjami oraz zakorzenionymi w kulturze archetypami związanymi z płcią. Efektem ich pracy jest wielowymiarowa wypowiedź, którą łączy przenikające ją światło.

 

Tekst: Agata Stronciwilk  /  Koordynator: Agnieszka Jaworek  /  Organizator: Daniel Fedorczyk
Plakat: Wojtek Ganszczyk

 Tychy LS